Không người nào muốn Mỹ phải rời khỏi khu vực, nhường nhịn sân cho TQuốc. Nhưng TQuốc đang dùng các đòn bẩy kinh tế, địa điểm địa chính trị...
The New York Times ngày 3/11 có bài bình luận: Ký hợp đồng của Philippines với China chọc thủng chiến lược của Hoa Kỳ.
Nhị lỗ thủng kế hoạch
Tờ báo đánh giá:
"Trong phổ biến năm qua, Hoa Kỳ và các bè bạn đã phải vật lộn để Đương Đầu tham vọng bành trướng của Trung Quốc trên Đại dương Đông, ngay cả khi Bắc Kinh liên tiếp bồi lấp các đảo nhân tạo và quân sự hóa.
Nhưng giờ đây Philippines đã bất ngờ thay đổi các tính toán. Việc Manila thuyết phục Bắc Kinh để ngư gia của chính mình đánh bắt ở bãi cạn Scarborough thiết lập một tiền lệ đáng lo sợ đối với Hoa Kỳ.
Một tàu cá Philippines trở về trong khoảng Scarborough hôm thứ Ba, theo Reuters. Hãng thông tấn Anh ghi nhận từ ngư gia các tàu cá này rằng, họ vẫn chỉ được đánh bắt bên ngoài Scarborough mà không bị hành hung, còn tàu hải cảnh China vẫn án ngữ cửa vào đàm phá bãi cạn, không cho họ vào bên trong. Ảnh: Reuters.
Chờ đợi của Washington dùng liên minh khu vực để bảo kê vị thế của Mỹ là lực lượng ách thống trị ở Thái Bình Dương đang bị bắt nạt dọa.
Nhân tố gì đã làm cho một chiến trận đoàn kết chống yêu sách bành trướng của Trung Quốc trải dài trong khoảng Nhật Bản tới Malaysia, giờ đây lại trống toang hoang một góc Đông Nam, đó là Philippines, và có thể sẽ sớm thêm góc Tây Nam là Malaysia?
Trong cả nhị trường thích hợp, sự ân oán giận chứ ko phải sự can thiệp của Mỹ vào các yếu tố không đáp ứng, đó là chiến dịch chống ma túy của tân Tổng thống Philippines và vụ bê bối nguồn vốn được cho là can hệ tới Thủ tướng Malaysia, có thể đã góp phần vào sự thay đổi.
Bilahari Kausikan, Đại sứ lưu động và là cố vấn chế độ của Bộ Ngoại giao Singapore bình luận:
"Không khách hàng nào muốn Mỹ phải rời khỏi khu vực, dường sân cho Trung Quốc.
Nhưng China đang dùng các đòn bẩy kinh tế, địa điểm địa chính trị và sự thiếu niềm nở các vấn đề về quyền con người để cố gắng đổi mới cán cân nhóm trong khu vực.
Khu vực này là nơi nền chính trị thay đổi thất thường của Hoa Kỳ đang bị đơ."
Ký hợp đồng giữa Trung Quốc và Philippines trở nên rõ ràng hơn trong tuần qua với thông tin Bắc Kinh để ngư gia Philippines hoạt động tiến công bắt ở Scarborough mà không sách nhiễu, ăn hiếp dọa lần đầu tiên trong 4 năm qua.
Cho đến nay đây vẫn là một ký hợp đồng ngầm, không có văn bạn dạng nào, nhưng có vẻ như đang cung ứng những gì cả nhị bên mong muốn, từng bước vượt qua những trắc trở gây bàn cãi.
Trung Quốc không trong khoảng bỏ tuyên bố độc lập với Scarborough, và Philippines cũng không công nhận tuyên bố này của Trung Quốc. Nhưng mối nhiệt tình chính của Philippines ở khu vực này là cá, và họ đã nhận được một sự thỏa hiệp.
Với Trung Quốc, sự thỏa hiệp không chỉ kéo một đồng chí quan trọng của Mỹ khỏi vòng tay Washington, mà trên thực tại còn góp phần lặng lẽ thực thi một phần nội dung Phán quyết Trọng tài 12/7.
Luật sư trưởng đại diện Philippines trong vụ kiện China (ra Hội đồng Trọng tài theo Phụ lục VII, UNCLOS 1982), Paul S. Reichler nhận xét:
"Trung Quốc đã bất thần quyết định hành động theo bí quyết này, trong thực tại phù hợp với một góc cạnh của phán quyết. Đó là một tình tiết đáng hoan nghênh."
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Antony J. Blinken nói rằng, ông đã đọc được công bố về việc này. chậm tiến độ là một sự sản xuất hăng hái, vì nó cho thấy China hành động nhất quán với Phán quyết Trọng tài.
Ngay cả trong trường hợp động thái này báo trước một sự mất mát chiến lược tiềm năng, ký hợp đồng này vẫn giúp Mỹ giải quyết được tiêu chí kiếm tìm lâu nay: tháo ngòi nổ, giảm bao tay ở Hồ Đông.
Đại sứ lưu động Singapore Bilahari Kausikan, ảnh: mothership.sg.
Đại sứ Singapore thì nhận xét, thỏa thuận thực hiện được trong thời điểm ngắn tương tự là Chẳng hạn rõ ràng cho thấy, ông Rodrigo Duterte là nhân vật chính trị sắc sảo.
Quan hệ giữa ông Duterte với TQuốc có thể đi được bao xa, kéo dài bao lâu và có theo kịp các mối doạ dọa của ông chống lại Hoa Kỳ hay không, vẫn còn là thắc mắc mở.
Tuần tới họp Nội các, ông Duterte sẽ nghe công bố của Bộ Quốc phòng Philippines về việc có nên tiếp tục cho Hoa Kỳ truy tìm cập 5 căn cứ quân sự của nước bản thân hay không, trong đó có một căn cứ ở Palawan, gần Scarborough."
Ý tưởnrg của Hoa Kỳ bị chọc thủng, hay Mỹ tự làm thủng?
Người viết cho rằng, sở dĩ có ý kiến cho là chiến lược của Hoa Kỳ ở Biển Đông bị "chọc thủng" như bình luận của The New York Times là vì, kế hoạch mang danh chống yêu sách bành trướng của TQuốc, nhưng thực tiễn Mỹ đã khiến rất ít để thi hành yếu tố này.
Tiêu biểu là vụ để TQuốc ung dung chiếm quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough từ đồng chí hiệp ước của bản thân mình năm 2012.
Năm 2013 Trung Quốc lại tiếp diễn ào ạt bồi lấp đảo nhân tạo ở Trường Sa (Khánh Hòa, Việt Nam), cũng là khu vực Philippines và vài nước khác yêu sách. Mỹ cũng chẳng khiến cho được gì hơn.
Khi Philippines khởi kiện TQuốc áp dụng, giải nghĩa sai UNCLOS 1982 ở Đại dương Đông và giành chiến thắng với Phán quyết Trọng tài hôm 12/7, cũng chính Hoa Kỳ kiềm chế giận dữ của Philippines và các nước can dự với Trung Quốc.
Giờ đây, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Antony J. Blinken cũng công nhận, thỏa thuận tiến công bắt cá ở Scarborough giữa Philippines và TQuốc giúp Mỹ giải quyết được tiêu chí lâu nay mà không làm cho cách nào giải quyết được: túa ngòi nổ xung đột nhiên.
Như vậy có thể thấy, đối với giới hoạch định chế độ của Nhà Trắng thì những tình tiết trên Hồ Đông đang diễn ra theo đúng kịch bạn dạng của họ mới phải.
Cho rằng ý tưởnrg của Mỹ ở Đại dương Đông bị "chọc thủng hai góc" phải chăng chỉ là phán đoán của người dưng cuộc?
Bởi vậy, tình hình Đại dương Đông sẽ tiếp diễn diễn biến như thế nào cần phải xem thái độ, hành động và lựa chon ý tưởnrg tiếp theo của Washington ra sao, hậu bầu cử.
Chứ chẳng hề theo dõi ông Rodrigo Duterte hay ông Najib Razak. Tất nhiên không thể loại trừ nhân tố quan trọng nhất là China, Bắc Kinh sẽ làm cho gì tiếp theo?
Theo tư nhân người viết, Rodrigo Duterte đã tạm khóa nòng súng Bắc Kinh ở Biển Đông, thì tài năng tiếp theo rất có thể là điểm mở đầu của Con đường Tơ lụa trên hồ thế kỷ 21 mà ông Tập Cận Bình vẫn nhắc, có thể sẽ manh nha hiện ra ở Hồ Đông thời điểm đến.
Và cần thiết hơn, cách tiếp cận của ông Rodrigo Duterte hay Najib Razak sẽ làm cho China mất đi cái cớ khởi hấn trong vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của các nước láng giềng ven Hồ Đông.
Chả hạn như cho tàu hải cảnh hộ tống tàu cá công khai xâm phạm, tấn công bắt bất hợp pháp gần bờ biển các nước này như họ đã khiến cho với Malaysia, Indonesia.
Và tương tự là cho dù ngoài miệng vẫn phản đối, nhưng hành động thực tiễn của China là "ngày một phù hợp" với Phán quyết Trọng tài. Có lẽ đây là cách khả dĩ nhất để thực thi phán quyết trong thực tại, vô hiệu hóa con đường lưỡi bò trong thực tiễn.
Còn Đoạn đường Tơ lụa trên đại dương thế kỷ 21, các bên can dự cần có sự nghiên cứu và chuẩn bị thấu đáo, làm sao bảo lưu được độc lập, quyền và ích lợi hợp lí của chính mình không bị tổn hại bằng bất cứ chế độ "mềm" nào, mà vẫn duy trì được tự do, bình ổn và qui định quốc tế ở Biển Đông.
Đây đích thực là một bài toán mới đang đặt ra hiện thời.
Tài liệu tìm hiểu:
http://www.nytimes.com/2016/11/03/world/asia/philippines-duterte-south-china-sea.html?_r=0
http://www.reuters.com/article/us-southchinasea-china-philippines-idUSKBN12X1Z3
Hồng Thủy
Đọc thêm: Mua Hàng Nhật Xách Tay
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét